AI kullanım verisi neden güvenilmez? Bağımsız araştırma ne söylüyor

OpenAI ve Anthropic, ChatGPT ile Claude'un nasıl kullanıldığına ilişkin periyodik raporlar yayımlıyor. Bu raporlar politika yapıcılar, yatırımcılar ve araştırmacılar tarafından sıkça referans alınıyor. Sorun şu: bu veriler şirketlerin kendisi tarafından derleniyor, filtreleniyor ve kamuoyuna sunuluyor. Bağımsız bir doğrulama mekanizması yok.

Stanford Üniversitesi'nden araştırmacı Anka Reuel, bu durumu MIT Technology Review'a şu sözlerle aktarıyor: Yayımlanan verileri doğrulayabilecek bağımsız bir kaynak mevcut değil. Reuel'in ortak yürütücülüğünü yaptığı AI Observatory projesi tam da bu boşluğu kapatmak amacıyla hayata geçirildi.

AI şirketlerinin raporları gerçekten ne kadarını kapsıyor?

AI Observatory, kullanıcıların onayıyla toplanmış gerçek konuşmaları yedi farklı veri kümesinden bir araya getirerek analiz etti. Bu veriler Claude, Gemini ve benzeri modelleri kapsıyor. Araştırmacılar, Anthropic'in kendi yöntemini bu bağımsız veri setine uyguladıklarında ilginç bir sonuçla karşılaştı: Konuşmaların yaklaşık yarısı, Anthropic'in filtrelerinden geçemeyeceği için raporlarına hiç girmeyecekti.

Dışarıda kalan bu konuşmalara bakıldığında tablo belirgin biçimde farklılaşıyor. Sağlık ve ilişki konuları, Anthropic'in kendi analizine kıyasla çok daha yüksek oranda görünüyor. Taciz, nefret söylemi ve yetişkin içerik gibi kategoriler de şirket raporlarındaki rakamların çok üzerinde seyrediyor. Öte yandan OpenAI'ın 2025 tarihli raporuna göre tüketicilerin yalnızca yüzde otuzluk bir kesimi ChatGPT'yi iş amaçlı kullanıyor; bu da iş odaklı anlatının gerçeği tam yansıtmadığına dair başka bir ipucu sunuyor.

Texas Üniversitesi'nden araştırmacı David Widder, ayrı blog gönderilerine serpiştirilen bu tür bulguların tek bir bütünleşik analizde değerlendirilmesinin araştırmacılara çok daha tutarlı bir tablo sunduğunu vurguluyor.

Türkiye'deki içerik üreticiler ve pazarlamacılar bu tablodan ne çıkarmalı?

Türkiye'de ChatGPT ve benzeri araçlar giderek artan bir hızla benimseniyor; dijital pazarlama ajanslarından serbest içerik üreticilere, sosyal medya yöneticilerine kadar geniş bir kitle bu araçları kullanıyor. Ancak yerli kullanıcı davranışına ilişkin bağımsız veri neredeyse yok. Türkiye'de KVKK kapsamında kullanıcı verilerinin işlenmesi ayrı bir hassasiyet alanı oluşturuyor; dolayısıyla uluslararası şirketlerin yayımladığı kullanım istatistiklerinin Türkiye'deki gerçekliği ne ölçüde yansıttığı da tartışmaya açık.

Bu belirsizlik, yerel araştırma kurum ve kuruluşlarının bağımsız kullanım araştırmaları yürütmesi için açık bir fırsat alanı işaret ediyor. Pazarlamacılar açısından ise şu pratik sonuç çıkıyor: Strateji kararlarını yalnızca şirket yayınlarına dayandırmak, gözden kaçan kullanım örüntülerinin farkında olmadan hareket etmek anlamına gelebilir.

Karşı perspektif: Şirket verileri tamamen değersiz mi?

Adil olmak gerekirse, Anthropic ve OpenAI'ın raporları bilinçli bir odaklanmayla hazırlanıyor; belirli kullanım senaryolarını anlamlandırmak için tasarlanmış metodolojiler bunlar. Yanlılık olduğunu kabul etmek, bu raporları tamamen geçersiz kılmıyor. Sorun, bu verilerin bağımsız bir kontrol olmaksızın tek gerçekmiş gibi sunulması ve politika tartışmalarında bu şekilde kullanılması.

AI Observatory'nin yaklaşımı da kusursuz değil: Gönüllü kullanıcılardan derlenen konuşmalar, tüm kullanıcı tabanını temsil etmeyebilir. Yine de bağımsız bir referans noktasının varlığı, tartışmanın kalitesini artırıyor.

Ne yapmalı?

Sosyal medya alanında çalışan profesyoneller için somut bir önerim var: Bir araç hakkında kullanım istatistiği sunan bir şirket raporuna rastladığınızda, raporun hangi konuşmaları kapsam dışı bıraktığını sormayı alışkanlık haline getirin. Metodoloji bölümü yoksa o istatistiği strateji kararlarında ana dayanak olarak kullanmayın. AI Observatory gibi bağımsız projeleri takip etmek ve Türkiye özelinde veri üretecek akademik çalışmaları desteklemek ise uzun vadede sektörün daha sağlıklı bir zemine oturmasını kolaylaştıracaktır.